De Mirabellensquare

De gemeente Ukkel legt binnenkort de Mirabellensquare opnieuw aan om een groenere en leefbaardere openbare ruimte te creëren die beter aangepast is aan de klimaatuitdagingen. Voor het begin van de werken wil ze de inwoners betrekken bij deze reflectie aan de hand van een openbare raadpleging.

Het project voorziet erin een deel van de oppervlakken die vandaag verhard zijn te verbouwen tot groene ruimtes en de veiligheid van de voetgangers en personen met beperkte mobiliteit, de ontmoetingsplekken en de ontspanningsruimtes te verbeteren. Het maakt ook een beter regenwaterbeheer mogelijk dankzij landschappelijke inrichtingen die steunen op de natuur.

Dit project past in het Klimaatactieprogramma van de gemeente Ukkel en geeft ook gehoor aan een vraag van inwoners in het kader van het Participatief budget.

Waarom de square heraanleggen?

De klimaatveranderingen leiden tot steeds extremere weerfenomenen, waaronder: 

• Steeds frequentere en intensere regenbuien, die overstromingen veroorzaken;
• Steeds frequentere, langere en intensere hittegolven, die oversterfte veroorzaken.

Net als in de hele wereld leiden deze fenomenen in Ukkel al regelmatig tot moeilijkheden, meer bepaald overstromingen bij hevige stormen en hoge temperaturen in sterk verharde ruimtes. Bij een hevige storm kan er te veel water tegelijk in de riolering terechtkomen, waardoor ze overstroomt. Regenwater moet echter natuurlijk in de bodem insijpelen waar het valt: door het vast te houden en het stroomopwaarts te laten insijpelen vermijden we dat het naar de lagergelegen punten stroomt en bijdraagt aan de overstromingen in de valleien.

De opwarming van de aarde die wereldwijd waargenomen wordt bedraagt + 1,1°C. In België is dat + 1,9°C.

 Bron : climat.be

Al enkele jaren voert de gemeente Ukkel een ambitieus beleid om zich aan te passen aan de klimaatveranderingen. Op het hele grondgebied worden heel wat projecten van verschillende omvang verwezenlijkt: infiltratie van het regenwater in de groene ruimtes (regentuinen, wadi's), ontharding van openbare ruimtes, planten van bomen, aanleg van koelte-eilanden, beter regenwaterbeheer, openleggen van de beken, aanleg van overstromingsgebieden of herstel van bepaalde sites in hun natuurlijke toestand. Elk project zorgt op individueel vlak voor een lokale verbetering. Samen vormen ze een echt netwerk van inrichtingen dat geleidelijk helpt om Ukkel veerkrachtiger te maken voor hevige regenbuien en hittegolven.

Door de infiltratie van het regenwater te bevorderen en meer beplante oppervlakken te creëren maken deze inrichtingen het ook mogelijk de bodem vochtiger te houden. Het water en de vegetatie helpen samen om de omgeving natuurlijk te verkoelen: de bomen zorgen voor schaduw, de planten verdampen water en de temperatuur blijft aangenamer tijdens hittegolven. Ze bevorderen ook de ontwikkeling van de biodiversiteit en verbeteren de leefomgeving op een duurzame manier. Ze beschermen de inwoners tegen hittegolven, in het bijzonder de mensen die meer risico lopen zoals ouderen en jonge kinderen.

Elke geplante boom, elke ontharde vierkante meter en elke aangelegde wadi helpt om de inwoners beter te beschermen en Ukkel veerkrachtiger te maken. Het project van de Mirabellensquare is een van de talrijke concrete acties die de gemeente voert om het grondgebied voor te bereiden op de klimaatuitdagingen en de leefomgeving van de inwoners duurzaam te verbeteren.

Wat verandert er?

Het project voorziet meer bepaald in:

• De uitbreiding van de bestaande groene ruimte door een deel van de betonnen oppervlakken te vervangen door beplante ruimtes;
• Het behoud van de huidige bomen, meer bepaald de gele pavia, die een opmerkelijk element op de square vormt, en het planten van nieuwe bomen;
• De aanleg van ondiepe beplante wadi's waarin het regenwater tijdelijk opgevangen kan worden voordat het insijpelt in de bodem in plaats van dat het in de riolering geloosd wordt;
• De heraanleg en de uitbreiding van de huidige ontmoetingsruimte om meer comfort, schaduw en gezelligheid te bieden;
• Een natuurlijke speelzone bestaande uit rondhout op een bodem in gemalen houtschors;
• De plaatsing van fietsbogen op het trottoir;
• De beveiliging van de voetpaden en de aanleg van twee nieuwe zebrapaden om gemakkelijker over te steken.

Een duidelijkere openbare ruimte en autoluw en veiliger verkeer

Naast de ecologische aspecten verbetert het project ook de organisatie van de openbare ruimte. De centrale ruimte blijft een rotonde en het autoverkeer en de parkeermogelijkheden blijven behouden.

De huidige groene ruimte wordt behouden en vergroot zodat er meer plaats komt voor de vegetatie en de gebruiken van de square. Dankzij de nieuwe organisatie van de groene ruimtes, paden en zebrapaden wordt de square duidelijker, gezelliger en aangenamer.

De heraanleg helpt ook om het verkeer autoluw en veiliger te maken door de plaats van de voetgangers te versterken, de verplaatsingen te verduidelijken en de residentiële en landelijke aard van de wijk te benadrukken.

Hoe werken de wadi's?

Wadi's zijn iets lagergelegen beplante ruimtes van ongeveer 40 cm diep.
Als het regent voert de ingebouwde betonnen goot aan de rand van de rijbaan het regenwater natuurlijk naar deze ruimtes. Het water wordt er tijdelijk opgeslagen voordat het geleidelijk in de bodem insijpelt. Het grootste deel van de tijd staan de wadi's droog en lijken ze op perken met lokale planten. Ze vormen geen permanente bekkens of waterplassen.

Lokale en aangepaste vegetatie

Het project kiest uitsluitend voor lokale plantensoorten die aangepast zijn aan de natuurlijke omstandigheden van het terrein. De wadi's worden beplant met lage en dichte vegetatie die kenmerkend is voor vochtige gebieden, wat de biodiversiteit bevordert en een kwalitatief landschap biedt in elk seizoen.
De huidige bomen worden bewaard en nieuwe bomen zorgen voor extra schaduw om de inwoners te beschermen tijdens extreem warme periodes.

Een plek waar de wijk tot leven komt

De Mirabellensquare blijft in de eerste plaats een lokale plek.
Dankzij het project kunnen de reeds aanwezige gebruiken uitgebreid worden met:

• Een comfortabelere en ruimere ontmoetingsplek onder de bomen;
• Een natuurlijke speeltuin voor kinderen;
• Meer schaduwrijke ruimtes;
• Aangenamere paden;
• Een groenere en gezelligere leefomgeving.

Een openbare raadpleging

Voor de afronding van het project wil de gemeente de mening van de inwoners kennen.
Met deze raadpleging willen we het project verrijken dankzij de opmerkingen en suggesties van de buurtbewoners. De bijdragen worden geanalyseerd en kunnen in aanmerking genomen worden, voor zover ze verenigbaar zijn met de doelstellingen van het project en met de technische, reglementaire en budgettaire beperkingen. Voor het project hoeft geen stedenbouwkundige vergunning aangevraagd te worden. Het werd bij de opmaak echter voorgesteld aan en onderzocht met een ambtenaar van Brussel Stedenbouw en Erfgoed (Urban) om ervoor te zorgen dat het zich schikt naar het geldend stedenbouwkundig kader.

Je kan van 31 augustus tot 20 september 2026 je opmerkingen, suggesties of vragen doorsturen via   milieu@ukkel.brussels.Wil je op de hoogte blijven van het vervolg van het project en de definitieve versie ervan? Vermeld het ook in je bericht.

 Download de voorstelling van het project (plannen van aanleg, aanplantingsplannen, verklarende doorsnedes)